palec

Pamięci Zbigniewa Herberta

najdziwniejszy jest Chrystus kiedy się waha
jedna ręka przybita do krzyża
druga wzniesiona w geście triumfu
pan Jezus waha się

widzi człowieka któremu zegar bije
już dusza opuściła ciało
i czeka niepewna nad czołem
na wyrok potępienia lub chwały

waga uczynków kieruje do piekła
ale serce jego dobre
było lecz czas niepewny
w grzechu zamknął wolę

Chrystus palec wzniesiony ku niebu
opuszcza ku jałowej ziemi
pamięta karę skazanego Barabasza i
otwiera bramy piekła

wstydzi się teraz tej chwili słabości
kiedy prawo niemal złamał
chcąc darować grzechy w serce czyste patrząc
sprawiedliwość jedna jest:

za winę kara
palec w dół

kropla nikotyny

jest coś magicznego w geście
zapalania papierosa zapałką
ogień płonie wyodrębniając cienie z twarzy
dym papierosem do tkanek

jest coś pięknego w geście
palenia papierosa przez wariata w szpitalu
w palarni pełnej dymu
trucizna płacze do środka

do gardła płuc serca
do palców
kap

Nadsile

„(…) Przybity do ściany, odarty ze skóry, nie będziesz mieć już siły, żeby odmówić…”
(Prorok Nazepam: Księga Bez Wyjścia: 009-009)

nie wrzeszczcie
nie uciekajcie
nie mówcie do mnie na „ty”
nie pchajcie się w kolejce
nie straszcie Ziobrą prokuratorem eNeFZetem
nie straszcie
pozwólcie pracować
i żyć

Chłód po burzy

Ból rozstępujących się mgieł. Strach tęczy rozpostartej nad dachami domów. Ostrze sosen rozpostartych pomiędzy niebem a ziemią, nie dających schronienia przed światłem słońca. Chłód wody, gdy zanurzyć w niej rękę; mech – zwiastun choroby – miękki i lekko wilgotny: połóż się, zaprasza, popatrz w korony drzew.
Burza rażąca piorunem. Wokół czuć swąd spalenizny. Leżysz pokryty deszczem.
Nie udało się uciec.

Preparat

Czasami sens życia ujawnia się dopiero po śmierci. – Prorok Nazepam.

Skrwawiono mnie według sztuki. Jak byka, pozwalając ujść krwi przez nacięte naczynia szyi, gdy wisiałem głową w dół. Później przepisowe miesiące leżenia w wannie z formaliną, podłączone rurki wypełniające krwioobieg nową substancją.
Spieszyli się. Zawsze jest za mało preparatów dla studentów, a moje życie nabrało sensu dopiero po śmierci.
Jestem preparatem do nauki anatomii.
*
Najpierw nie miałem szczęścia. Później znowu nie miałem szczęścia. I tak ciągle. Umarłem na raka żołądka. Śmierć szybka, choć bardzo bolesna. Teraz leżę na stole sekcyjnym, otoczony wianuszkiem głów. – Ich ciekawość, obrzydzenie, litość… Studenci medycyny uczą się.
*
Najpierw preparowali rękę. Czyli „kończynę górną”. Ściągnęli skórę, odsłonili żyły i tętnice. Powięź, mięśnie. Spod pachy wycięto mi węzły chłonne. Wyglądały, jak żółtawe serduszka.
„To dla Was” – pomyślałem, jeśli zwłoki w ogóle potrafią myśleć. Polubiłem ich od razu. Nikt nie śmiał się, nie jadł śniadania w mojej obecności. Patrzyli z szacunkiem.
Nagle
preparującej dłoni obsunął się skalpel, przeciął żyłę ramienną.
Z niewielkiego otworu zaczęła sączyć się…
bezbarwna, formalinowa…
krew.
*
Ręka poszła w niepamięć. Leży sobie, już nikt jej nie dotyka. Dziś przyszedł Wąsaty Pan z wielkim sekatorem. Śmierdział wódką, ale ciął równo moje żebra, tuż-tuż przy mostku. Gdy skończył, odłożył na bok. Ujrzeli moje serce: żółtawe, twarde. – Za życia paliłem sporo, miażdżyca dała o sobie znać…
Podszedł inny, starszy, w białym fartuchu i plakietce nad kieszonką. – Wprawne ruchy skalpela. – Nie minęło wiele czasu: worek osierdziowy, duże naczynia…
Ciach, wyciągnął serce. Teraz leży na tacy a Oni tną je wielkim kuchennym nożem.
Nie mam serca. – To nic. – Bez tego i tak można być martwym.
*
Wyjęli płuca. Zrobiło się całkiem sporo miejsca. Można by tam schować cały woreczek złota. Albo wielką piłkę-zabawkę dla dzieci. Nie myślałem, że mam w sobie tyle przestrzeni.
Pocięte serce odniesiono gdzieś poza wielkie drewniane drzwi pomalowane na biało. Na tacy tasakiem tną płuca czarne, jak smoła.
– Płuca palacza – powiedział ten starszy z plakietką.
Przecież mówię, że dużo paliłem. Lecz nikt mnie nie pyta. Jestem tylko przedmiotem na aluminiowym stole w kształcie rynienki. P r e p a r a t e m.
To i tak lepiej, niż przed śmiercią: niepotrzebny nikomu. Teraz służę do nauki. Chociaż na coś się przydaję. Nie muszę być podmiotem.
*
Brzuch mi ładnie wyczyścili. Nie mam czego się wstydzić. Formalinowe jelita, formalinowa wątroba, śledziona, trzustka. Żołądek obrośnięty chaotyczną tkanką, rurka zza skóry do środka. Przed śmiercią dawali mi przez nią jeść. – To mój rak, który zabił. Wycięto i wyrzucono. – To lekcja anatomii prawidłowej. A ja prawidłowy nie jestem. Przynajmniej nie tutaj.
Gdy zdzierano skórę z penisa, by pokazać ciała jamiste, czułem się nieswojo.
Czy martwy człowiek jest „swój”? Czy „niczyj”. – Ja należę do Zakładu Anatomii. Wreszcie jestem czyjś. – A ciała jamiste, to zwykłe dziury. Gdyby wlewała się tam krew, miałbym wzwód.
*
Wiosna za oknem. Otwarto je. Jakiś student ciągle kicha od tej formaliny. – Życie ma sporo wad…
Nogi zostawili w spokoju. Podobno już się o nich uczyli. Przynieśli nie-należącą-do-nikogo „kończynę dolną”. Moja leży nietknięta skalpelem. – Pewnie za rok potną na kawałki…
Brakuje preparatów. Każdy, kto się tu znajdzie, zostanie wykorzystany do ostatniego strzępka najmniejszego nerwu. Tak jak ta pani w drugim pomieszczeniu, bez nóg. Plotka głosi, że wpadła pod pociąg. Bezdomna. Opieka Społeczna nie miała pieniędzy na pochówek, więc oddano zwłoki Nauce.
Nie wierzę w pogłoski.
*
Ważny dzień. Dziś ściągnięto mi twarz, zwinięto w rulon. Jutro przyjdzie Wąsaty z piłą mechaniczną i rozetnie czaszkę. W środku mam mózg, już nieprzydatny… Ten starszy wyjmie; będą wyobrażać sobie bruzdy i zakręty na korze. Później, tak jak serce i płuca – pod nóż.
*
Na noc odwijają twarz, przykrywają prześcieradłem. Wyglądam tak, jakbym umarł przedwczoraj: zarys ciała, bezruch. Brak tylko zapachu śmierci, zabitego przez wszechogarniający smród utrwalacza.
Już czerwiec. – Colloqium z Układu Nerwowego. – Egzamin. – Studenci pojadą na wakacje. – Ten codzienny skalpel trochę mnie zmęczył. – Będę mieć dwa miesiące Wiecznego Spokoju.

 

Świadek swej wiary

Tak sobie bluźnię, że na początku Bóg stworzył cierpienie i obdarzył nim, według sobie tylko znanej sprawiedliwości, wszystko, co żyje. Potem ustanowił prawa tego Świata a ból, niespełnienie i niesprawiedliwość podstawami praw tych są. Zabijać i ból zadawać możliwością jedyną, by przeżyć dłużej, niż inni. Bóg lęk przed śmiercią i wolę życia w Istotę każdą wbudował… A prawa te dobrze działały, działają nadal, świat w dynamicznej harmonii trzymając.
Dobrze nas Bóg obdarzył, bluźnię, że nie ma innego świata.
A na koniec, żartem może, obdarzył nas Boga Wyobrażeniem, co na naszych potrzeb podobieństwo, tworzone jest przez tych, Co Wiarę Mają.
Nigdy, nikomu, za żadne zło wyrządzone, tej złudy naiwnej i pogodnej, odbierać nie wolno. Tako ja, Nazepam, wam głoszę, byście, nie wierząc nawet, miłosierni byli.

**
Zaczepił mnie Świadek Jehowy chcąc nawrócić na swoją idyllę. Po dziesięciu minutach rozmowy uciekł. Po prostu. On w swoją religię nie wierzy, udaje tylko, okłamuje się – pomyślałem.
Gdy patrzyłem, jak odchodzi ze spuszczoną głową, szybkim krokiem, poczułem się winny. A później poczułem współczucie, nie litość, współczucie.
Pomyślałem, że na swój sposób kocham tego człowieka.
Pomyślałem, że mam władzę zmięcia człowieka jednym słowem. Jak śmieć. Sam się wyrzuci do kosza.